จากสกียุติธรรมถึงการเมือง

พึ่งสังเกตุว่าคำว่า “ยุติธรรม” เกิดจากคำสองคำคือ “ยุติ” กับ “ธรรม” ซึ่งถ้าแปลตรงตัวก็น่าจะหมายถึง ธรรมหรือความจริง ที่ทำให้เกิดการยุติหรือหยุด/เป็นที่สิ้นสุด

แต่ในโลกความเป็นจริง หลายครั้งบางสิ่งก็ยุติด้วยความไม่เป็นธรรม จึงทำให้มันไม่ยุติจริงๆ เพราะมันยังมีเชื้อไฟแห่งความแค้นฝังอยู่ในใจผู้เสียประโยชน์

หากว่าผู้เสียประโยชน์ยอมอโหสิกรรมให้ ปล่อยๆผ่านไป ถึงจะไม่เป็นเวรแก่ใจตนเองแต่อาจก็ทำให้คนชั่วย่ามใจไปเอารัดเอาเปรียบคนอื่นต่อไปได้

ที่ดีที่สุดก็น่าจะเป็นแบบมหาตมะคานธี สู้ต่อไปด้วยใจสงบ อหิงสา คือทั้งให้อภัย แต่ก็ไม่ยอมให้กับความอยุติธรรมนั่นเอง

จริงๆไม่ได้ตั้งใจจะพูดถึงประเด็นการเมือง เพียงแต่ไปศึกษากฎกติกาที่ค่อนข้างละเอียดของกีฬากระโดดสกีมา ได้ความประทับใจว่าเค้าทำทุกอย่างเพื่อความเป็นธรรมของการตัดสิน เช่น การเอาความเร็วและทิศทางลมของการกระโดแต่ละครั้งมาปรับคะแนน ซึ่งยังคงมีงานวิจัยต่อเนื่องว่าสูตรสมการที่ใช้เป็น linear แต่ความสัมพันธ์นี้เป็นจริงเฉพาะบางช่วงขนาดของลานเท่านั้น จึงต้องมีการวิจัยสูตรใหม่ … ทั้งหมดเพื่อความยุติธรรม

… ก็เลยเอามาโยงกัน ประเทศไทยเราจะ “ยุติ” การทะเลาะเบาะแว้งกันได้ ก็ด้วยการที่ทุกคนเคารพกฎกติกาที่เป็น “ธรรม” ไม่ใช่ไม่ให้มีการทะเลาะ เพราะทุกคนเห็นตรงกันหมด แต่ทะเลาะ ถกเถียงแล้วยุติได้ ด้วยความถูกต้อง

ความถูกต้อง ถึงจะจัดว่าเป็นนามธรรม สมมติทางโลกหรืออะไรก็ว่าไป แต่ถ้ามีบรรทัดฐานที่มั่นคง (ที่เค้าชอบเรียกกันว่า rule of law ไม่ใช่การตัดสินของคนเหนือหลักการพื้นฐานของกฎหมาย) ก็น่าจะให้หุ่นยนต์ หรือ AI ทำงานแทนได้ ถึงตรงนี้หลายคนอาจคิดว่าเริ่มพายเรือออกไปไกลล่ะ แต่ในฐานะของผู้ที่ศึกษาวิจัยใกล้ชิดในสาขานี้ อยากจะบอกว่า AI มีศักยภาพมาทำหน้าที่แม้กระทั่งการตีความของกฎหมายในอนาคตอันใกล้ ซึ่งอาจจะเที่ยงตรงกว่ามนุษย์ผู้มากด้วยกิเลสและความเขลา (อวิชชา) อย่างเราๆท่านๆ ด้วยซ้ำไป

วันนี้นอกเรื่องพอแระ 555